Соңғы жылдары әйелдердің өнеркәсіп пен өндірісте еңбек етуі әдеттен тыс жағдай болудан қалды. Бүгінде әйелдер өндірістік желілерде жұмыс істейді, тек «ерлер» не тек «әйелдер» мамандығы туралы қалыптасқан идеяларды біртіндеп өзгерте отырып, күрделі процестерді үйлестіреді, ғылыми әзірлемелерді басқарады және басқарушылық шешімдер қабылдайды.

Қазақстанның қорғаныс және машина жасау саласында әйелдер де өндірістік процестердің тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Олардың қосқан үлесі тек орындалған жоспарлар мен орындалған өндірістік тапсырмалар ғана емес. Бұл өзара әрекеттесу мәдениеті, егжей-тегжейге назар аудару, командалық, тыңдау және келісу қабілеті.

Бұл әсіресе «Қазақстан инжиниринг» тобының кәсіпорындарында айқын көрінеді, онда кәсібилік нақты нәтижемен өлшенеді. Көптеген жылдар бойы «Қазақстан инжиниринг» Ұлттық Компаниясының бүкіл жүйесінің тұрақтылығы мен дамуын қалыптастырғандардың қатарында-Кабылова Светлана, Корпоративтік мәселелер жөніндегі қызмет бастығы. Ол өзінің кәсіби өмірін «Қазақстан инжиниринг» жүйесімен 22 жыл бұрын байланыстырды. Осы уақыт аралығында ол әкімшілік басқару маманынан бастап корпоративтік қызметтің негізгі бағытының басшысына дейін қызмет етті. 

Компанияның әртүрлі бөлімшелерінде жұмыс істей отырып, ол әкімшілік-құқықтық жұмыс, экономикалық талдау және корпоративтік басқару мәселелерімен айналысты. Бүгінде ол корпоративтік өзара іс қимыл процестерін үйлестіреді және кәсіпорындардың барлық тобының тұрақты жұмысын қамтамасыз етуге белсенді қатысады. Оның саладағы кәсіби тәжірибесі мен терең білімі холдингтің тиімді қызметін дамытуға үлкен үлес қосады.

Күн сайын дәл осы жүйенің кәсіпорындарында жұмысы өндіріс, ғылыми және технологиялық саланы дамыту тұрақтылығының негізін қамтамасыз ететін ондаған әйел мамандар жұмыс істейді.

Мәселен, Астана қаласында «Қазақстан инжиниринг» R&D-орталығы» ЖШС-да болашақ сөзбе-сөз мағынада қалыптасып жатыр. Бұл болашақты кәсіпқойлар басқарады. ҒЗТКЖ директоры Кайзер Татьяна-жетекші, ғалым, ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық қызмет саласындағы сарапшы.

Оның үйлестіруімен стратегиялық зерттеулер және жоғары технологиялар мен өнеркәсіп саласындағы әзірлемелер жүргізіледі. Оның жолы ғылым мен басқарушылық ойлаудың синтезі, инновацияға жүйелі көзқарас және перспективаны көре білуден тұрады. Мұндай басшылар жобаларды жүзеге асырып қана қоймай, елдің технологиялық дамуының негізін қалайды.

«Қазақстан Aselsan инжиниринг» ЖШС да жоғары технологиялық бағытты жалғастыруда, онда да әйелдер жоғары технологиялық салада сенімді жұмыс істейді. Байтай Гүлзат сапаны бақылау бөлімінің аға технигі бола отырып, өнімнің дәлдігі мен қатаң стандарттарға сәйкестігіне күн сайын жауап береді. Дәл оның егжей-тегжейге тиянақтылығы соңғы нәтижені бірден-бір қамтамасыз етеді.

Хамзе Ділназ - өндіріс бөлімінің кіші технигі. Ол қателесуге болмайтын карталармен және схемалармен жұмыс істейді.

«Кәсіпқойлық бірінші кезекте біліммен, тәртіппен және жауапкершілікпен анықталады. Біздің күнделікті жұмысымызда бұл жай ұран емес, шындық болып табылады. Сонымен, мен күн сайын ең алдымен өзіме қиын салада жұмыс істей алатынымды, шешім қабылдап, өз ісімнің нағыз маманы бола алатынымды дәлелдеймін», - дейді ол.

Сонымен қатар, Бернацкая Мария бөлім маманы ретінде қойманы жоспарлау, жеткізу ағындарын басқарады, қалдықтарды бақылайды, түгендеуге қатысады және кәсіпорынның үздіксіз жұмысын қамтамасыз етеді. Жоспарлау-бұл қателік бүкіл өндірістік циклге әсер етуі мүмкін стратегиялық ойлау. Және ол бұл тапсырманы дәлдік пен тиянақтылықпен жоғары деңгейде орындайды.

Егер ауыр машина жасаудың өндірістік алаңдары туралы айтатын болсақ, онда «ПЗТМ» АҚ сыртынан қарағандағы сынғыштықтың астарында болаттай мықтылық жиі жасырылады. Жиырма жылдан астам уақыт бойы Валентина Химорода өз өмірін зауытпен байланыстырды. 2004 жылы құрастыру-монтаждау және жөндеу жұмыстарының бақылаушысы болып бастаған ол, іс жүзінде барлық негізгі өндірістік сатылардан: мұрағатшыдан кадрлар жөніндегі инспекторға дейін, өзгерістер жөніндегі техниктен бұйымдар мен құралдарды жинақтаушыға дейін өтті. Бүгінде ол өндірістік цехтың диспетчері.

«Материалдардың уақтылы түсуі, басым бұйымдарды міндеттерге қосу, өнім шығаруды бақылау, тасымалдауды үйлестіру, басшылық үшін талдау сияқты әрбір тармақ үшін күнделікті жауапкершілік бар. Диспетчер бұл шеберхананың жұмыс ағынын анықтайды», - дейді ол.

Оған тек өндірістік мәселелер бойынша ғана емес,бірақ өмірлік кеңес алуға да келуге болатыны әріптестеріне мәлім. Ал мұндай әйелдер кәсіпорынның берік, уақытпен сынағынан өткен тірегін құрайды.

«С.М. Киров атындағы зауыт» АҚ үшін адалдықтың мысалы Добрынина Марина -3 разрядты радиоэлектрондық аппаратура мен аспаптардың монтажшысы. 25 жыл ішінде ол монтаждау, баптау және сынау әдістерін жетік меңгерген жоғары біліктілікті маманға айналды.

Бүгінде ол бригаданы басқарады, монтажшылардың жаңа буынын тәрбиелейді, тәртіп пен сапаның жоғары деңгейін қолдайды. Сенімділік, өзіне деген талапшылдық және істі соңына дейін жеткізе білу оны зауыттың өндірістік тұрақтылығын сақтайтын мамандардың біріне айналдырды.

«Орал «Зенит» зауыты» АҚ өндірісінде мамандыққа деген адалдығы ондаған жылдар бойы сынақтан өткен әйелдер жұмыс істейді. Балажанова Сағида 1976 жылы вулканизатордың шәкірті ретінде кәсіби жолға түсті. Көршілес мамандықтарын игере отырып, ол кәсіпорынның кеме жасау бағдарламасы аясында жоғары технологиялық резеңке бұйымдармен жұмыс істейтін 4 санаттағы вулканизатор лауазымына жетті.

Жауапкершілік, еңбекқорлық, тәлімгерлік – мұның бәрі оның кәсіби қолжазбасы. Ол ең қиын тапсырмаларды орындап қана қоймай, тәжірибесімен алмасады, жас жұмысшыларға тәлімгер ретінде белсенді және адал жұмыстың үлгісін көрсетеді.

Онымен әріптес гальваниқаптау учаскесінің бастығы Джунусаева Римма жұмыс істейді. Ол қырық жылға жуық уақытын зауытқа арнап, инженер-технологтан бастап ең жауапты өндіріс орындарының бірінің басшысына дейін жетті. Оның басшылығымен учаске ең күрделі технологиялық міндеттерді тұрақты орындап, өнімнің сапасын қамтамасыз етеді. Оның беделі кәсіпқойлық пен адамдармен жұмыс істей білуге ненізделген.

Сондай-ақ, Орал қаласындағы «Гидроприбор» ҒЗИ» АҚ-та болса Судакова Марина атты қызметкер жұмыс таратушыдан өндірістік-диспетчерлік бюро бастығына дейінгі жолдан өтті.

Ол кәсіпорынға кейіннен зауыттың мақтанышына айналған Қазақстандағы алғашқы «Қажымұқан» мұзжарғыш-сүйреткіш қайығының құрылысы кезеңінде келді.

«Өндірістік диспетчер - бұл тұрақты үйлестіру, жоспардан тыс міндеттерге шешім табу, мерзімдер, ресурстар және адами фактор арасындағы тепе-теңдік. Есту, сендіру, ұйымдастыру қабілеті сандар мен графиктер білуден кем емес», - деп атап өтті ол.

Оның жеке философиясы - қиындықтарды жеңу. 18 жыл бойы ол Орал морждар клубында болып, мінезін мұзды суға сүңгу арқылы шынықтырады. Бұл ішкі күші жұмыс барысында да оның тыныштығы, шыдамдылығы мен туған кәсіпорынның дамуына деген сенімі арқылы сезіледі.

Кәсіпорындардың құқықтық тұрақтылығы тағы бір маңызды бағыттағы жұмыс қамтамасыз етеді. «Семей инжиниринг» АҚ-та кәсіпорынның құқықтық тұрақтылығын Меруетгүл Омарғалиева қамтамасыз етеді. Сот хатшысынан өзі сот болуға дейінгі жолды өтіп, содан кейін қызметін өнеркәсіп секторына арнап, ол зауыттың мүдделерін құқықтық өрісте қорғайды, шаруашылық саласын заңмен қорғап, кәсіпорынның құқықтық қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Өндірістік жетістіктердің артында әрдайым байқалмайтын, бірақ маңызды жұмыс бар.

Біз атап өткен қызметкерлердің барлық оқиғалары, жұмыс бағыттары әртүрлі. Дегенмен, оларды өнеркәсіпте әйел бола тұра, елдің өнеркәсіптік әлеуетін қалыптастыратын мамандар болу біріктіреді. Олар цехтарда және зертханаларда, қоймаларда және ғылыми орталықтарда, заң бөлімдерінде және дамудың стратегиялық бағыттарында жұмыс істейді. Олардың үлесі тек орындалған жұмыс көлемімен ғана емес, сонымен қатар процестердің тұрақтылығы, өнім сапасы, кадрлық әлеует дамуы және корпоративтік мәдениетті сақтаумен өлшенеді.

Өнеркәсіп қызметіндегі әйелдер білім, жауапкершілік және адалдық бағаланатын жерде «ерлер» мен «әйелдер» мамандығына бөлінбей, жалпы елдің өнеркәсіптік әлеуетін қалыптастыратын мамандар бар екенін дәлелдейді.